Een RI&E is de schriftelijke inventarisatie van de risico’s die het werk in jouw organisatie meebrengt. Elk bedrijf met personeel heeft er een nodig. Het woord klinkt zwaar, maar het is niets anders dan helder krijgen waar je mensen risico lopen, en vastleggen wat je daaraan doet.
Als ondernemer ken je dit gevoel wel. De RI&E staat op de lijst, maar er komt altijd iets tussen. Je hoofd staat naar het runnen van je bedrijf, niet naar het maken van een RI&E. Dat begrijpt Anker als geen ander.
Om het je makkelijker te maken, pakt Anker de RI&E samen met jou op. Wij lopen de werkvloer rond, praten met je mensen, en bouwen meteen het plan dat erbij hoort. In dit artikel lees je wat een RI&E is, waarom het voor jouw organisatie uitmaakt, en hoe je hem actueel houdt.
Wat is een RI&E en waarom is het belangrijk voor het MKB?
De RI&E brengt de risico’s in jouw organisatie in kaart. Denk aan zwaar tillen, werken met machines of werkdruk. Je legt vast welke risico’s er zijn, en welke maatregelen daarbij horen. Deze maatregelen komen overigens in een apart document, je Plan van Aanpak (PvA).
De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) vraagt dit van elk bedrijf met personeel. Wat er precies in hoort staat in artikel 5. Daar hoef jij je niet in te verdiepen, want dat is nu juist waar Anker voor is.
Het doel is geen document in de kast. Het doel is je mensen beschermen. Een rapport alleen maakt jouw organisatie niet veiliger, de winst zit in het gesprek met je mensen. Door risico’s samen te benoemen, gaan mensen ze ook echt zien. Zo wordt veiligheid iets dat je samen doet.
In het MKB komen vaak dezelfde werkzaamheden voor. Denk aan het gebruik van schoonmaakmiddelen, veel zitten, en fysiek werk. Deze taken lijken standaard en veilig maar toch zitten er risico’s aan en kunnen ze een reden voor ziekteverzuim zijn. Een RI&E geeft je daar inzicht in, zodat je gericht kunt handelen.
Zo leg je het fundament onder een veiligheidscultuur: een werkplek waar veilig werken vanzelfsprekend is.
De aanpak van Anker: samen aan tafel
Bij Anker begint een RI&E met een gesprek. Wij leggen rustig uit wat een RI&E is en wat er van jou nodig is, in gewone taal.
Daarna kijken we naar wat er al ligt. Denk aan het ongevallenregister, de verzuimcijfers, de veiligheidsinformatiebladen van je schoonmaak- en onderhoudsmiddelen, en de keuringen van je machines. Vaak is er meer aanwezig dan je denkt.
Dan komen we langs op een gewone werkdag, niet op een rustige dinsdagochtend. Zo zien we de dagelijkse praktijk.
Tijdens die rondgang praten we met de mensen die het werk elke dag doen, niet alleen met de leiding. Zo komen risico’s naar boven die je op papier over het hoofd ziet. Wij zorgen ervoor dat niemand zich gecontroleerd voelt, maar juist gehoord en geholpen.
We kijken daarbij ook naar de mensen voor wie hetzelfde werk een ander risico oplevert. Een zwangere medewerker, een jongere van 17 die het vak nog leert, of een uitzendkracht die jouw werkvloer nog niet kent.
Heeft jouw organisatie al een preventiemedewerker? Dan is dat een goed startpunt. Wij bouwen voort op de kennis die er al is, in plaats dat we dit opnieuw doen.
Werkdruk en ongewenst gedrag horen er net zo goed in
Denk bij risico’s niet alleen aan machines, hoogte of gevaarlijke stoffen. Werkdruk hoort er net zo goed in, en ongewenst gedrag ook.
In vaktaal heet dit psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Daaronder vallen werkdruk, agressie en geweld, pesten, discriminatie en seksuele intimidatie. Het is geen sfeercheck: het hoort wettelijk in de RI&E thuis.
Juist in het MKB blijft dit deel vaak onbedoeld liggen, en zeker op kantoor. Niet uit onwil, maar omdat het minder zichtbaar is dan een gladde vloer of een losliggende kabel.
Wij nemen dit ook mee in ons gesprek, zodat we een volledige RI&E kunnen maken, ook voor deze onderdelen.
Waar een veiligheidscultuur echt begint
Een veiligheidscultuur begint niet op de werkvloer. Die begint aan de top.
Je kunt iedereen een veiligheidsbril geven en de regels aan de muur hangen. Maar zit er tegelijk haast op de planning, dan kiezen mensen onder druk alsnog de kortste route. Dat is geen onwil. Dat is precies wat je van mensen kunt verwachten.
Daarom kijken wij ook naar de keuzes die op kantoor worden gemaakt. Hoe strak staat de planning? Wat gebeurt er als iemand het werk stillegt omdat het niet veilig voelt? Wordt dat gewaardeerd, of bestraft.
Waar het uiteindelijk om gaat is dit. Dat je mensen elke dag veilig thuiskomen, en dat ze dat hun hele werkende leven kunnen blijven doen. Gezond hun pensioen halen, en daar dan ook echt van genieten.
Van inventarisatie naar Plan van Aanpak
Een risico op papier is nog geen maatregel op de vloer. Het Plan van Aanpak legt vast wat er gebeurt, wie het doet en wanneer het klaar is. Het hoort bij je RI&E, dus zonder plan is je RI&E niet af.
De volgorde van maatregelen staat daarbij vast. Wij kijken eerst of het risico bij de bron weg kan, of vervangen kan worden door iets minder gevaarlijks. Daarna komen technische maatregelen, zoals afscherming of ventilatie. Dan collectieve en organisatorische maatregelen. En pas als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen.
Stappen overslaan mag niet. Zo komt de zwaarste last niet automatisch op het bordje van de medewerker terecht.
Heb je een ondernemingsraad of een personeelsvertegenwoordiging? Die heeft instemmingsrecht op het Plan van Aanpak. Betrek ze dus vroeg, en niet pas als het document er al ligt.
Heeft jouw RI&E een toetsing nodig?
De hoofdregel is dat een gecertificeerde arbodienst of arbokerndeskundige jouw RI&E toetst. Voor MKB-organisaties met 25 werknemers of minder geldt mogelijk een uitzondering. Als je namelijk een erkend RI&E-instrument van je eigen branche gebruikt, dan is een aparte toetsing niet nodig. Let op dat het hier om 25 personen gaat, niet om 25 fulltime werknemers.
Ook een model uit je cao kan de toetsing laten vervallen. Datzelfde geldt voor organisaties met heel beperkt betaald personeel, en voor organisaties die volledig met vrijwilligers werken.
Hier zijn wij bewust helder over. Anker stelt de RI&E met je op en begeleidt het traject, maar de toetsing zelf doen wij niet. Dat mag alleen een gecertificeerde arbodienst of arbokerndeskundige. Is een toetsing voor jouw organisatie nodig, dan regelt Anker die via een gecertificeerde partij. Zo weet je zeker dat het klopt.
Een RI&E is nooit helemaal af
Een RI&E is geen eenmalige klus. De wet zegt daar een heleboel over, maar kort gezegd komt het hierop neer: je past de RI&E aan zodra er iets verandert.
In de praktijk gaat het om momenten als een verbouwing, een nieuwe machine, een ander werkproces, een incident, of flinke groei in je team.
Anker bekijkt de RI&E het liefst jaarlijks met je mee. Koppel dat aan een moment dat er toch al is, bijvoorbeeld het jaarlijkse werkoverleg. Dan wordt het een vaste gewoonte in plaats van een losse actie, en blijft het een levend document.
Als werkgever ben je eindverantwoordelijk voor de RI&E. Wij zien daarnaast graag dat organisaties er echt iets mee doen, en van daaruit bouwen aan hun veiligheidscultuur.
Wat komt er na de RI&E?
Naarmate jouw organisatie groeit, veranderen de risico’s en de vragen die daarbij horen. Daarom sluiten de andere diensten van Anker aan op de fase waarin je zit.
Zijn de risico’s in beeld, maar vraagt specifiek risicovol werk om meer diepgang? Dan is een Verdiepende RI&E / Taak Risico Analyse (TRA) de volgende stap. Wil je weten of de afspraken op de werkvloer ook echt worden nageleefd? Dan kijk je naar interne en externe audits. Groeit jouw organisatie voorbij 25 mensen en wil je de rol van preventiemedewerker goed invullen? Dan is dat het moment om die rol te versterken.
Hoe deze diensten samen één lijn vormen, lees je in ons overzichtsartikel over de veiligheidscultuur in jouw organisatie.
Veelgestelde vragen
Heeft mijn organisatie een RI&E nodig?
Heb je personeel in dienst, dan hoort er een RI&E te zijn. Dat geldt ook bij één medewerker, en ook als je met uitzendkrachten of stagiaires werkt.
Heeft mijn RI&E een toetsing nodig?
Dat ligt er aan. Met 25 werknemers of minder en een erkend branche-instrument vervalt de toetsing. In andere gevallen regelt Anker de toetsing via een gecertificeerde partij.
Hoe lang duurt een RI&E?
Dat hangt af van de grootte van jouw organisatie en het soort werk. Voor een MKB-organisatie gaat het meestal om een rondgang van een halve tot een hele dag, plus de uitwerking. In een gesprek vooraf schetsen we wat realistisch is.
Wat kost een RI&E?
Dat verschilt per organisatie, omdat het aantal locaties, het aantal mensen en de aard van het werk meewegen. Wij geven liever een onderbouwd bedrag na een kort gesprek dan een prijs die later niet blijkt te kloppen.
Hoe vaak herzie je een RI&E?
Er staat geen vaste termijn in de wet. Je past hem aan als de omstandigheden veranderen. Anker leest hem het liefst jaarlijks met je mee, gekoppeld aan een overleg dat er al is.
Hoort werkdruk echt in de RI&E?
Ja. Werkdruk en ongewenst gedrag horen er wettelijk in, net als de risico’s die je op de werkvloer kunt zien.
Samen de eerste stap zetten
Wil je weten of jouw RI&E nog actueel is? Of heb je er nog geen en wil je weten waar je begint? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.
Een verankerde veiligheidscultuur bouw je niet in één dag. Maar je kunt er vandaag wel aan beginnen.